Halverwege de negentiende eeuw brak meermalen een cholera-epidemie uit die in Schiedam enkele honderden slachtoffers maakt. De vergelijking met corona dringt zich op: een onbekende ziekte die vanuit het oosten over Europa uitwaaiert, kleine en grote besmettingsgolven en een continue zoektocht naar de beste remedie. Voor Historisch Jaarboek Schiedam 2020 onderzocht Ingrid van der Vlis hoe deze stad zich hier doorheen sloeg.
In de supermarkt, op Marktplaats en op Facebook – overal doken lijstjes op met nummers van de stickers voor de spaaractie Historisch Delft van de Delftse PLUS-supermarkten. Wie heeft de laatste ontbrekende nummers? Door coronabeperkingen was een fysieke ruilmiddag niet mogelijk, maar het succes van de actie was er niet minder om. Medewerkers van de supermarkt stelden albums samen, klanten ruilden onderling en volle albums gingen onder meer naar verpleeghuizen. Kortom: Veel leuke reacties op dit door Ingrid van der Vlis samengestelde historische album!
Nieuwsgierig geworden? Zonder te sparen, kun je het album hier toch digitaal bekijken.
Meten is weten: statistieken en grafieken domineren het nieuws. Dat gebeurt ook in de negentiende eeuw als de cholera in Nederland huishoudt. Moderne artsen gaan dan voor het eerst een nieuwe ziekte met medische statistieken te lijf.
Op de verhalensite van Erfgoedhuis Zuid-Holland: ‘Met cijfers de cholera te lijf’.
Mooie recensies in onder meer Het Parool en de NRC. De Bosatlas van de Tweede Wereldoorlog wordt goed ontvangen. Zo goed zelfs dat een bijdruk noodzakelijk is. Ingrid van der Vlis schreef drie hoofdstukken in dit nieuwe standaardwerk.
Zeker 555 Schiedammers hossen op 5 mei 1945 niet mee in de feestvierende menigte. Zij wachten angstig hun lot af, want zij hebben – om welke reden dan ook – tijdens de oorlog op het verkeerde paard gewed. Hun namen staan genoteerd in schriftjes die door het verzet werden bijgehouden.
Aan de hand van deze lijsten schreef Ingrid van der Vlis een artikel in het Historisch Jaarboek Schiedam 2019, vanaf 1 mei 2020 verkrijgbaar bij het gemeentearchief en de Schiedamse boekhandels.
‘Fout…! Meewerken met de bezetter – collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog’, in: Historisch Jaarboek Schiedam 2019 (Schiedam 2020)
Als de jonge Michiel Heusch in 1664-1665 op ‘grand tour’ door Europa reist, schrijft het thuisfront hem regelmatig een brief. Liefst 51 van deze brieven zijn bewaard gebleven. Marijke van der Wal publiceerde ze en voorzag ze van een uitgebreide inleiding.
Voor TSEG/ The Low Countries Journal of Social and Economic History schreef Ingrid van der Vlis er een recensie over.
Marijke van der Wal, Koopmanszoon Michiel Heusch op Italiëreis. Brieven van het thuisfront, 1664-1665 (Uitgeverij Verloren Hilversum, 2019)
Op 4 oktober 2019 verscheen Een schitterende erfenis. 125 jaar nalatenschap van de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond. Deze vroege vakbond boekte grote successen: hogere lonen, de 8-urige werkdag en een week vakantie. Het is een erfenis die tot op de dag van vandaag van belang is. Tot de verdere nalatenschap van de ANDB behoren het door H.P. Berlage ontworpen Bondsgebouw De Burcht én een ongekend rijk archief. Het IISG beheert het archief en is uitgever van deze bundel; Ingrid van der Vlis verzorgde de eindredactie en de beeldredactie.
Foto: ANDB-lid Albertus Jan Kuhn legt omstreeks 1905 zijn eigen diamantslijperij in de Jordaan vast. (Stadsarchief Amsterdam, Collectie glasnegatieven van de familie Kuhn)
Is het gelukt? Ja zeker! Een jaar lang presenteerden Gerrit Verhoeven en Ingrid van der Vlis dagelijks een archiefschat op de website van Stadsarchief Delft. Iedere week verscheen een artikel in de krant Delft op Zondag. Heb je er eentje gemist? In de krant verscheen een afrondend artikel, op de website zijn en blijven alle 365 verhalen beschikbaar!
Een van de 365 archiefschatten: A. Tutein Nolthenius, Interieur van Machinefabriek Reineveld, ca. 1954 (Stadsarchief Delft, TMS 68159)
Geen verenigingsmens? Dat valt nog te bezien. Bijna zonder het te weten zijn we massaal lid van vele clubs en verenigingen die hun oorsprong vinden in de negentiende eeuw. ANWB, het Rode Kruis of een sportclub – allemaal ooit erkend volgens de Wet van Vereniging die in 1855 werd ingevoerd. Op basis van deze administratie staat op de verhalensite van Erfgoedhuis Zuid-Holland een historische compilatie van de diverse gedaanten die zo’n club kon aannemen.
Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 1869 krijgt de Delftse Mienette Storm-van der Chijs één stem. Dat is 50 jaar voordat het vrouwenkiesrecht een feit is. Delftse dames lopen vaker voorop in de emancipatiestrijd. Betsy Perk en Louise Wijnaendts zetten in 1871 vrouwenarbeid op de kaart door Arbeid Adelt op te richten. Delft is even het hart van de onstuimig groeiende feministische beweging die kort daarna uiteenvalt in verschillende stromingen. Vooral de keuze voor algemeen kiesrecht en/of voor vrouwenkiesrecht verdeelt de gemoederen. In het Jaarboek Delfia Batavorum 2018 verhaalt een uitgebreid artikel over deze vroege feministen, de strijd voor het vrouwenkiesrecht en de eerste vrouwen in de Delftse gemeenteraad.
Jaarboek Delfia Batavorum, verkrijgbaar à 17,95 via penningmeester@delfia-batavorum.nl en in de Delftse boekhandel
